Bates Tora Bora Alpine Combat Boots

4

Bates Tora Bora Alpine Combat Boot 1331 października 2007 roku amerykańska firma Bates Footwear, szyjąca od 1885 roku buty różnego typu dla sił zbrojnych oraz służb mundurowych – wchodząca w skład grupy Wolverine World Wide Inc., właściciela między innymi popularnej marki Merrell – ogłosiła dostawę 10 000 par nowego typu obuwia wysokogórskiego dla jednostek podległych amerykańskiemu dowództwu sił specjalnych (USSOCOM), Bates Tora Bora Alpine Combat Boots.

Bates Tora Bora Alpine Combat Boot 02Prace nad butami, którym nadano nazwę od kompleksu jaskiń Tora Bora (w języku pusztu „czarny pył”) w paśmie Białych Gór (Safed Koh) we wschodnim Afganistanie, słynnego z toczących się tam zaciekłych walk w grudniu 2001 mających na celu uchwycenie lub zlikwidowanie podejrzewanego o ukrywanie się w tym rejonie Osamy bin Ladena, rozpoczęły się w 2004 roku. Stworzony został wtedy zespół badawczy złożony z żołnierzy sił specjalnych, alpinistów oraz projektantów z firm Bates i Merrell, którego celem było zaprojektowanie buta spełniającego wysokie wymagania stawiane przez operatorów. Nie mógł to być zwykły but trekkingowy, ani też niezwykle sztywna skorupa.

Na wstępie trzeba zaznaczyć, że stworzenie buta wysokogórskiego jest zadaniem bardzo trudnym, wymagającym wielu badań, odpowiednich projektów i wysokiej jakości produkcji, ale przed nowym butem postawiono jeszcze kilka dodatkowych wymogów, co mogłoby się wydawać niemożliwe do spełnienia. Do standardowej listy obejmującej takie punkty:

  • jak najmniejsza liczba szwów, które ułatwiałyby penetrację przez wilgoć – najlepsze buty wysokogórskie szyte są z jednego kawałka skóry;
  • odpowiednio dobrana sztywność konstrukcji, zapewniająca stabilność dla mocno obciążanych podczas marszu (szczególnie w trakcie podchodzenia i schodzenia) stawów;
  • ochrona stóp użytkownika przed wodą, śniegiem oraz ekstremalnie niskim temperaturami;
  • dobrana do rodzaju podłoża podeszwa o bieżniku zapewniającym dobrą przyczepność, zarówno w kamienistym, jak i wilgotnym terenie;
  • przemyślany system wiązania buta, który umożliwia dobre jego dopasowanie do stopy;
  • możliwość dołączenia nart lub rakiet śnieżnych oraz raków automatycznych;
  • ogólny komfort użytkowania uwzględniający zaistnienie sytuacji uniemożliwiającej zdjęcie obuwia przez długi czas.

Bates Tora Bora Alpine Combat Boot 13

Przy tworzeniu nowego obuwia do powyższych wymagań doszedł również wymóg zoptymalizowania butów do działania w szerokim zakresie temperatur, głównie ze względu na dynamikę działań sił specjalnych operujących w Afganistanie, które ścigając przeciwnika na ośnieżonych szczytach mogą być zmuszone do szybkiego transportu w doliny z o wiele wyższymi temperaturami, a także dostosowanie ich do zjazdów linowych ze śmigłowców. Buty miały umożliwić poruszanie się zarówno w kopnym śniegu oraz na pustynnym piachu, zapewniać przyczepność w terenie skalistym, jak i na błotnistych zboczach. Efektem tych trwających trzy lata prac są wojskowe buty wysokogórskie Bates Tora Bora, łączące cechy klasycznego obuwia górskiego oraz skorup.

KONSTRUKCJA

Bates Tora Bora Alpine Combat Boot 01Na pierwszy rzut oka buty nie różnią się zbytnio od cywilnych butów wysokogórskich – szczególnie dla osób mniej obeznanych z tematem będą to ciężkie i masywne „trepy”. Przy bliższym spojrzeniu można zauważyć, że nie są wykonane z jednego kawałka skóry, co można uznać by za złamanie jednej z zasad budowy takiego typu butów. Cholewka została skonstruowana z dwóch rodzajów materiałów – podstawowym jest szarozielona skóra Wolverine Performance Leather powleczona środkiem 3M Scotchgard, zapewniającym wysoką odporność na wodę, ułatwiającym pielęgnację skóry, a także uodporniającym ją na działanie różnych chemikaliów. Sama skóra jest specjalnie chroniona podczas procesów barwienia, co zapewnia jej podwyższoną odporność na wodę i zabrudzenia.

Bates Tora Bora Alpine Combat Boot 06 - HDH Superfabric #700665Drugi to chropowaty materiał HDH Superfabric #700665, o bardzo charakterystycznej fakturze, składającej się z polimerowych wypukłych kropek na czarnym podkładzie. Ten silnie wodoodporny materiał o bardzo wysokiej odporności na przetarcia oraz przecięcia, stanowi głównym budulec sztywnej, a raczej półsztywnej, cholewki buta – na bocznych powierzchniach widoczne są dodatkowe przetłoczenia wzmacniające konstrukcję. Wypukłości materiału, określone przez producenta jako hard points, chronią znajdujący się pod nimi dowolny materiał bazowy tworząc swoisty pancerz zewnętrzny, zwiększając odporność bazy nawet dziesięciokrotnie, przy zachowaniu pewnego stopnia elastyczności. Rozwiązanie to idealnie sprawdza się przy zjazdach na linach ze śmigłowców czy z improwizowanych stanowisk, gdyż ta część buta narażona jest wtedy na zwiększone tarcie oraz na powodowane przez nie wysokie temperatury – buty skórzane ulegały w takich miejscach bardzo szybkiemu zniszczeniu – skóra przecierała się błyskawicznie. Dbanie o elementy buta wykonane z Superfabric ogranicza się do ich wyczyszczenia mokrą gąbką – nie jest wymagana żadna impregnacja czy czyszczenie specjalnymi środkami. Integralną, przez co zmniejszającą ilość szwów, częścią cholewki jest też skórzany, dwuelementowy język – stały, cienki, ze skóry oraz wyjmowalny, miękko wyściełany, z dodatkowymi wstawkami z neoprenu. Rozwiązanie takie ma umożliwić użytkownikowi perfekcyjne dopasowanie buta do stopy, zgodnie z indywidualnymi wymogami.

Wnętrze cholewki buta Bates Tora Bora tworzy dodatkowych pięć warstw:

  • wyściółka z materiału nylonowo-poliestrowego z wplecionymi w jego strukturę włóknami srebra X-Static, które zapewniają ochronę antystatyczną oraz bakteriostatyczną, dzięki czemu obuwie nie przesiąka potem i nie ma przykrego zapachu nawet po długotrwałym użyciu;
  • warstwa izolacyjna 200 g ociepliny syntetycznej z nikrowłókien 3M Thinsulate, zapewniającej świetne zdolności termoizolacyjne przy minimalnej objętości, o niskiej masie, łatwa w konserwacji oraz odporna na zużycie;
  • warstwa chroniąca umieszczoną wyżej membranę
  • membrana paroprzepuszczalna Gore-Tex Insulated Comfort zapewniającą ochronę przed wilgocią z zewnątrz oraz transport pary wodnej z wnętrza buta;
  • nylonowa warstwa oddychająca przyklejona do wewnętrznej strony cholewki, wspomagająca transport wilgoci z wnętrza buta.

System wiązania składa się z ośmiu punktów zaczynających się bardzo blisko czubka buta – pięciu oczek o kształcie litery D wykonanych ze stopu aluminiowego, haczyka oraz dwóch przelotek, przez które poprowadzono nylonowe sznurowadła. Wspomniany czub został pokryty ochronną warstwą gumy, dzięki czemu żywotność buta wzrasta – ta cześć buta jest bardzo narażana na uszkodzenie ostrymi kamieniami.

PODESZWA

Bates Tora Bora Alpine Combat Boot 08 - Vibram Vertige 1370Bardzo twarda (nie da się jej ugiąć w rękach) podeszwa składająca się z usztywniającej wkładki z włókna szklanego z amortyzatorem w pięcie i w okolicy palców oraz protektora Vibram Vertige 1370 z piramidalnymi wypustkami wykonanego z mieszanki gumowej Mont specjalnie stworzonej do użycia w niskich temperaturach, została przyklejona do cholewki, a miejsce spojenia zostało osłonięte szerokim otokiem gumowym, wzmacniającym połączenie oraz zwiększającym poziom ochrony w tym miejscu. Użyty bieżnik zapewnia dobrą trakcję w różnych warunkach terenowych, a dzięki lekko skośnie ściętemu obcasowi bardzo dobrze sprawuje się przy podchodzeniu i schodzeniu po zboczach “wgryzając się” w teren, nawet z mocno obciążonym plecakiem, jednakże w błocie przyczepność może być niewystarczająca i but nieco się ślizga. Oczywiście podeszwa zaprojektowana została w sposób umożliwiający podłączenie nart, rakiet śnieżnych oraz automatycznych raków – w przedniej oraz tylnej części znajdują się charakterystyczne „daszki”. Czub został zabezpieczony warstwą gumy, co świetnie chroni go przed uszkodzeniami, szczególnie podczas działań w skałach.

 

PODSUMOWANIE

Bates Tora Bora Alpine Combat Boot 11Bates Tora Bora to naprawdę dobrze zaprojektowane i solidnie wykonane, z dużą dbałością o szczegóły, obuwie o bardzo specyficznym, wręcz specjalistycznym, przeznaczeniu. Jednak pomimo pewnych ograniczeń wynikających z niego, mogą być doraźnie wykorzystywane także w innych warunkach terenowych. Warto zwrócić uwagę na proces ich powstawania – but powstał na wyraźne żądanie przyszłych użytkowników, w oparciu o ich doświadczenia i obserwacje, zgodnie ze światowymi standardami spełnianymi przez cywilne obuwie wysokogórskie. Bates Tora Bora dostarczane są z dwoma workami do ich przechowywania.

Masa buta Bates Tora Bora w rozmiarze UK10/US11 to 1194 gram, pary – 2388 gram.

###

Mr. S. (ten drugi): Ze względu na specyficzne przeznaczenie butów Tora Bora, wykorzystywane były jedynie podczas zimowych wyjazdów w polskie góry oraz wyprawy w Alpy francuskie. Buty sprawdzają się bardzo dobrze – nie przesiąkają wodą, zapewniając dobrą stabilizację stopy i całkiem niezłą przyczepność w różnych warunkach terenowych, choć na mokrej skale lub gładkim lodzie raki będą niezbędne. Komfort cieplny w warunkach statycznych przy temperaturach około -20 stopni Celsjusza uznałbym za wystarczający.  W trakcie użytkowania, w kilku miejscach „kropki” materiału Superfabric uległy wykruszeniu, a gumowy otok na odcinku trzech centymetrów zaczął się po prostu odklejać. Sznurówki  dostarczone standardowo wraz z butami są cienkie, a przez to mało wygodne w użyciu. Początkowo trzeba je było we własnym zakresie wymieniać na paracord, ale w pewnym momencie producent zorientował się i zaczął dodawać drugą parę sznurowadeł, grubszych i bardziej mięsistych.

Należy zwrócić uwagę na dobre roznoszenie butów przed wykorzystywaniem ich w terenie – są bardzo sztywne, nieco mniej niż skorupy, ale dla osób przyzwyczajonych do lekkiego obuwia trekkingowe czy butów wojskowych, pierwszy kontakt z nimi może być szokiem. Do użytku w terenie miejskim, na betonowych czy asfaltowych powierzchniach się nie nadają – spowodowane jest to wysoką sztywnością cholewki i twardości podeszwy, którym bliżej jest do skorup. Prowadzenie pojazdów będzie w nich bardzo utrudnione.

  • steve

    Jak na buty do wszechstronnych zastosowań to niepotrzebna im ta ocieplina-albo buty w Góry(zimą) albo tzw. “trzysezonowe”. Przy -20 ocieplina się przyda ale w wyzszych temp. będziemy mieli w nich saunę. Waga: 1150 gramów przypadające na jeden but to nie jest żaden rekord świata – powiedziałbym, że to przeciętna średnia.Spokojnie można było zrobić buty lżejsze – zwłaszcza, że są przeznaczone dla oddziałów specjalnych a nie “pospolitego ruszenia”. Wsystemie sznurowania brak również tzw. hamulca – który umożliwia sznurowanie tylko dołu buta = wygodniejsze użytkowanie w mniej wymagającym terenie,mniejsze przegrzewanie stopy w niekorzystnych warunkach a nawet mozliwość”wygodnego” prowadzenia pojazdu w razie konieczności(operowanie pedałami).Przy pełnym sznurowaniu hamulec powoduje, lepsze trzymanie dołu nawet jeśli góra buta ma tendencje do obluzowywania się.

  • Ocieplina została zastosowana, bo taki wymóg zamawiających – zasadniczo są to buty do użycia w górach wysokich, w warunkach zimowych, a tylko w sytuacjach in extremis w innych warunkach klimatycznych (działamy na lodowcu, a niezbędny okazuje się błyskawiczny przerzut w ciepłą dolinę).

    Masa butów – skorupy ważą zazwyczaj powyżej 2,5 kg więc coś tam zbili. Niska masa nie była ewidentnie priorytetem lub też nie chciano obniżać masy kosztem wytrzymałości.

    Co do do sznurowania i prowadzenia pojazdu w Tora Bora – nawet, gdybyś ich nie zasznurował to obsługa pedałów jest praktycznie niemożliwa z powodu bardzo sztywnej podeszwy.

  • mst

    Miałem okazję “potycać” te buty i generalnie wykonanie zrobiło na mnie dobre wrażenie. Jeśli poszukuje się butów na zimę w góry, to może być to dobry wybór. Martwi mnie jednak materiał superfabric. Na zdjęciach widać, że w miejscach zgięcia stopy powstają odpryski/ wykruszają się te ceramiczne kropki, co zapewne doprowadzi do szybszego zużycia obuwia. Niepokoi mnie też fakt odklejania się gumowego otoku, gdyż jest on umieszczony w takim miejscu, gdzie takie zjawisko nie powinno się pojawić. Zwłaszcza biorąc pod uwagę fakturę skóry, na którą został naniesiony.

  • Jeśli chodzi o Superfabric i jego uszkodzenia – w miejscu uginania się odprysk powstał albo po zaczepieniu o skałę albo zajechaniu rakiem, nie od uginania się. Mr. S. (ten drugi).